Przed bitwą, panowie, chcę wam wyjaśnić, czym takim jest nasze towarzystwo.
I w innych krajach są towarzysze,
ale takich, jak w naszej, rosyjskiej ziemi...
takich druhów nie znajdziecie.
Tak kochać, jak rosyjską duszą, kochać nie tyle rozumem ale tym co dał nam Bóg,
tym co jest w nas. Tak kochać... nie potrafi nikt!
Wiem, zalęgli się teraz niegodziwcy na naszej ziemi.
Myślą tylko, jak zagarnąć pod siebie stogi pełne zboża, tabuny koni,
wprowadzają, diabli wiedzą jakie, barbarzyńskie obyczaje.
Gardzą swoim językiem.
Swój nie chce rozmawiać ze swoim,
swój sprzedaje swego, jakby sprzedawał na targu bezrozumne bydło!
A łaska obcego króla, nawet nie króla, a obrzydliwa łaska polskiego magnata...
który żółtą rękawicą bije ich po mordzie, jest im droższa od wszelkiego braterstwa!
Ale nawet najgorszy łajdak, kim by on nie był, ma w sobie odrobinę rosyjskiej duszy,
i pewnego dnia on się przebudzi, uderzy się w piersi, chwyci się za głowę...
i przekląwszy głośno swoje podłe życie, zapragnie oczyścić swą duszę, mękami odkupić swą hańbę.
Niech więc wszyscy oni wiedzą, czym na rosyjskiej ziemi jest towarzystwo.
A jeśli przyjdzie nam umrzeć,
to żadnemu z nich tak umrzeć się nie uda.
Żadnemu!
Nie starczyłoby im na to odwagi.
Ognia!
>> TARAS BULBA <<
Witajcie, panowie.
- Jak minęła droga? - Dobrze.
A no obróć się, synku.
Obróć się.
Jakiś ty śmieszny.
Czemu macie na sobie popie szatki, co?
Jakieś długie sukmany.
Niech się któryś przebiegnie, chcę zobaczyć, jak się zwali na ziemię, zaplątawszy się w poły.
Nie śmiej się, ojcze.
Patrzcie go... jaki hardy.
Czemu to miałbym się nie śmiać?
Choć jesteś moim ojcem, to jak będziesz się śmiał...
to, na Boga, pobiję.
Jak to? Ojca?
A choćby i ojca.
Obrazy nikomu nie wybaczę.
A jak miałbyś się z nim bić?
Może na pięści... co?
Wszystko mi jedno.
No... to chodź.
No chodź.
No to na pięści, co?
No?
Dobrze, synku.
Na Boga, dobrze.
Całkiem zgłupiał, stary! Dzieci przyjechały...
ponad rok ich nie widział, a wymyślił bić się na pięści.
Ale on się świetnie bije. Na Boga, dobrze!
Będzie dobrym Kozakiem!
No witaj, synku.
Ucałujemy się?
Dobrze, synku! Grzmoć tak wszystkich, jak waliłeś mnie. Nie odpuść nikomu!
A ty, młokosie, co tak stoisz, opuściwszy ręce?
Czemu, diabli synu, nie grzmocisz mnie?
Co to za pomysły, żeby rodzone dziecko biło ojca!
E... jak widzę, chyba jesteś maminsynkiem.
Nie wierz matce, synku. To baba, o niczym nie wie.
Jaka wasza przyszłość? Wasza przyszłość to bezkresne pole i dobry koń.
Oto wasza... przyszłość.
Widzicie tę szablę?
To wasza matka.
Najlepiej będzie, jak w tym tygodniu wyprawię was na Zaporoże.
Tam zdobędziecie wiedzę.
Tylko tam nabierzecie rozumu.
Tylko tam.
Tak sobie myślę, że archimandryta nie dał wam nawet powąchać gorzałki?
Przyznajcie się, synkowie, mocno was smagali brzozowymi rózgami po plecach i po wszystkim innym?
Nie warto wspominać minionego, ojcze.
- Co było, to i przeszło. - Niech no tylko ktoś nas zaczepi .
Niech się tylko nawinie jakiś poganin, to się przekona, co znaczy kozacka szabla!
Dobrze, synku!
Na Boga, dobrze.
Ale skoro tak, to i ja pojadę z wami.
Bóg mi świadkiem, pojadę.
Po kiego diabła mam tu czekać?
Żebym stał się wieśniakiem, gospodarzem?
Uganiał się za owcami, świniami? Albo kłócił się z żoną?
A niech ją szlag!
Jestem Kozakiem!
I takiego życia nie chcę!
Co z tego, że nie ma wojny?
I tak pojadę z wami na Zaporoże!
Tak, tak, tak... poszaleć!
Jakiego wroga możemy się tutaj doczekać?
Po co nam ta chata? Po co nam to wszystko?
Dymitrze, przekazuję ci tu całą moją władzę, słyszysz?
A jak kiedyś dam ci znak z Siczy, stawisz się z całym pułkiem.
Nie zapomnij do żłobu nasypać pszenicy, ale najlepszej.
Szykuj Mnicha, Orlika i Zabijakę.
Bulba był nadzwyczaj uparty.
Był to jeden z tych charakterów...
jakie mogły się pojawić tylko w ciężkim, szesnastym wieku,
kiedy to powstała Kozaczyzna,
ta niepokorna i hulaszcza warstwa rosyjskiej natury.
Była ona niezwykłym przejawem rosyjskiej siły,
zrodziła się z łona ludu jako następstwo pasma krzywd.
To wszystko.
Z drogi!
Puść koło!
No... naprzód!
Moi kochani synkowie... co was czeka?
Co z wami będzie?
Zabiorą mi was... zabiorą...
Może w pierwszym boju Tatarzy odrąbią wam głowy...
a ja nie będę wiedziała, gdzie leżą wasze porzucone ciała...
porąbane i porzucone.
No, synkowie... wszystko gotowe.
Po co się ociągać?
A teraz, zgodnie z chrześcijańskim obyczajem...
wszyscy powinniśmy przysiąść przed drogą.
Pobłogosław, matko, swoje dzieci.
Proś Boga, żeby walczyli dzielnie...
żeby zawsze postępowali honorowo...
i zawsze bronili wiary Chrystusowej.
A jeśli nie, to...
to niechby lepiej przepadli!
Żeby o nich ani słychu... na całym świecie.
Niech was Matka Boska ma w opiece.
Nie zapominajcie swojej matki, synkowie.
Sicz...
to Sicz - mateczka!
Oto ona, Sicz.
Oto gniazdo, z którego pochodzą ci wszyscy dumni i silni jak lwy!
Oto skąd na całą Ukrainę promieniuje wolność i Kozactwo.
Każdy, kto tu przybył, zapominał i porzucał wszystko, czym dotychczas się zajmował
i beztrosko poddawał się woli i towarzystwu takich samych, jak on,
nie mających niczego - ani własnego kąta, ani rodziny,
niczego... poza beztroską duszą pod bezkresnym niebem.
Oto ona - Sicz!
Żywiej grać, muzykanci!
Foma, nie żałuj gorzałki prawosławnym chrześcijanom!
Zdejmij choć kożuch! Nie czujesz, jak grzeje?
- Nie mogę! - A czemu to?
Nie mogę, mam taką wadę, że co tylko zdejmę, to przepiję.
Baw się, Mosij! Wykupiłem cię!
Już nic nikomu nie jesteś winien!
No witaj... Kirdiaga!
- Widzę, że nie przyjechałeś sam. - Z synami.
Zabił towarzysza... jak psa. Po pijanemu zabił, ot tak, po prostu.
Szkoda, że to Kozak.
A jakby to nie był Kozak...
a zwykły człowiek?
Lach?
- Nie szkoda go? - A niech go Lachy opłakują.
Dla nas nie mają litości.
A co na to prawo?
Sąd? Prawo rzymskie?
Tu obowiązuje prawo naszej ziemi.
A jakbyśmy się urodzili w innym kraju?
Nie wiem.
Pamiętam z dzieciństwa, idziemy drogą, a ty podnosisz wysoko nogi i płaczesz,
piasek rozgrzał się w słońcu i piecze.
Wziąłem cię na ręce...
Idę drogą i mam takie uczucie, jakby to nie piasek, a sama ziemia grzała moje nogi.
Moja ziemia.
A ta łacina w seminarium..? Nie czułem jej.
Veni, vidi... Jak tam było dalej?
Vici. Przyszedłem, zobaczyłem, zwyciężyłem.
Nie zwyciężyłem. To jeszcze nie nasza...
nie ta ziemia pod nogami.
- To ona. - Gdzie?
Tam, w pierwszym rzędzie. Obok ojca.
A wy, świnie, jak śmieliście wejść do kościoła?
Co powiedziałeś?
Niezłych synów ma Taras, co, chłopcy?
A ty co potrafisz?
A może nic nie potrafisz, co?
A teraz niech...
on tutaj stanie...
a ja postrzelam.
Nie możesz dziś strzelać, Szyło.
Przecież on strzelał?
Zobaczymy, na ile jest odważny.
Tfu!
- Witaj, ojczulku. - Witaj.
Przyjmij mnie do Siczy.
- Wierzysz w Chrystusa? - Wierzę.
Witam cię, panie koszowy.
Witaj, Tarasie.
- I w Trójcę Świętą wierzysz? - Wierzę, ojczulku.
Siadaj.
No to przeżegnaj się.
No dobrze... możesz odejść.
Sam wiesz, do którego kurenia.
Dziękuję, ojczulku.
No jak, panie koszowy...
czas, by Zaporożcy się zabawili.
Nie ma gdzie się zabawić.
Jak to nie ma gdzie? Można pójść na Turecczyznę, albo na Tatarszczyznę.
Nie można ani na Turecczyznę, ani na Tatarszczyznę.
Jak to nie można?
Obiecaliśmy sułtanowi pokój.
Ty sułtanie...
turecki diable...
diabelskie nasienie i sekretarzu samego Lucyfera!
- Co z ciebie, do diabła, za wojownik, jeśli... - Jeśli nie potrafisz gołą dupą...
..zabić jeża!
Nie boimy się twojego wojska!
Będziemy bić się z tobą na lądzie i wodzie...
Ty kuchciku babiloński!
Wałachu jerozolimski!
Na razie kończymy...
bo nie znamy ani dnia, ani godziny, a nie mamy kalendarza.
A dzień u nas jest taki sam, jak u ciebie.
Pocałuj nas...
Pocałuj... O... gdzie nas pocałuj!
Dobra, szybko wysyłaj list do sułtana!
Ale tego listu nie można wysłać do sułtana!
Dlaczego nie można!
- Bo nie pozwala pan koszowy. - Jak to nie pozwala?!
Bo zawarł pokój z sułtanem!
To pies!
Czego chcecie, panowie?
Odłóż buławę! Odłóż buławę, diabli synu!
Już ciebie nie chcemy! Odejdź!
Niech odłoży buławę!
Odłóż buławę!
Wynoś się stąd!
Kogo wybierzecie teraz na urząd koszowego?
Wybierzmy Kukubienkę!
Nie chcemy Kukubienki!
Jest za młody. Jeszcze mu mleko pod nosem nie obeschło!
Niech atamanem zostanie Szyło! Niech będzie Szyło!
W dupę sobie wsadź Szyło!
Co to za Kozak, który wciąż tylko kradnie, psi syn!
Jak Tatarzyn!
Zaproponuj Kirdiagę.
Wybierzmy Kirdiagę! Kirdiagę!
Wybierzmy Kirdiagę!
Kirdiagę!
Bierz! Bierz!
Bierz buławę! Bierz!
Wszyscy przeżegnajmy się gorzałką, panowie!
Z czym płyniecie?
Z nieszczęściem.
Marnuje się po próżnicy kozacka siła.
Nie ma wojny.
Starszyzna zgnuśniała do szczętu, poobrastała w tłuszcz!
Pozwól, atamanie, coś powiedzieć.
Mów.
Z czym przybyliście?
Z nieszczęściem.
Z jakim nieszczęściem?
Nie masz już pułku, pułkowniku.
I twojego chutoru już nie ma, i twoich koni nie ma.
I nie ma też twoich sług.
Wszystko Lachy spustoszyli.
I żony, Tarasie, też już nie masz. Została zabita.
Chcieliśmy ją dowieźć żywą, choć rozsieczoną...
Nie dowieźliśmy.
Pozwólcie, panowie...
i mnie coś powiedzieć.
Mów.
Mów, psie, nie milcz!
Chcę was o coś spytać!
Czy słyszeliście...
co się teraz dzieje na Hetmańszczyźnie?
A co tam się dzieje?
Mów, co się dzieje, psi synu!
A dzieje się to, czego od narodzin i od chrzcin nie widzieliśmy.
Czasy takie teraz nastały, że nawet święte cerkwie już nie są nasze!
Jak to nie nasze?!
Oddane są szynkarzom w arendę!
Co? Żeby szynkarze arendowali chrześcijańskie cerkwie?
A jak mu nie zapłacić z góry, to i mszy nie można odprawić!
Takie to czasy nastały teraz na Ukrainie.
Posłuchajcie, powiem coś jeszcze.
Księża jeżdżą po całej Ukrainie w taradajkach.
I nie w tym rzecz, że w taradajkach, a w tym, że nie zaprzęgają do nich koni...
a prawosławnych chrześcijan!
Takie to czasy nastały teraz na Ukrainie.
A wy tu siedzicie na Zaporożu, hulacie, i nie wiecie, co się wyprawia na świecie.
Zaraz, zaraz! A co wy sami robiliście?
Nie mieliście szabel, czy co?
Jak mogliście dopuścić do takiego bezprawia?
Sami byście spróbowali, kiedy Lachów było z 50 tysięcy.
A nie da się ukryć, że i między naszymi znalazły się psy...
które przejęły ich wiarę.
A wasz hetman i pułkownicy co robili?
Co robili pułkownicy..?
Z pułkownikami tak postąpiono, że nie daj Bóg i wam, i nam.
Hetman, usmażony w miedzianym kotle, jest w Warszawie.
A ręce i głowy pułkowników wożą po jarmarkach i pokazują ludowi.
Oto co zrobili pułkownicy!
Jak to?! Żeby księża zaprzęgali w hołoble prawosławnych chrześcijan?!
Żeby na rosyjskiej ziemi tolerować męczeństwo z rąk przeklętych niedowiarków!
Żeby tak postępowano z hetmanem i atamanami?! Nie może być tego, nie może!
Potopić szynkarzy!
Utopić ich wszystkich w Dnieprze!
Wielmożny panie! Wielmożny panie!
Takich panów, takich panów... nigdy jeszcze nie było na świecie!
Takich odważnych, śmiałych i dobrych panów nigdy nie było, na Boga, nigdy!
Przecież to nie nasi, wcale nie nasi, ci co arendują przecie nie nasi, to nie Żydzi!
To jakieś szatany, tylko napluć na nich!
Tfu, tfu, tfu, tfu! I wyrzucić ich do diabła!
Znałem pańskiego brata, świętej pamięci Dorosza,
dałem mu 800 cekinów, kiedy chciał się wykupić...
- Chodź tu! - ...z niewoli u Turków.
Nie szarp się.
Stój!
- Znałeś brata? - Tak.
Klnę się na Boga, znałem. To był wielkoduszny pan.
Jak się nazywasz?
Jankiel.
Dobrze.
Idźcie w swoją stronę, panowie bracia.
Ty też idź.
Nie prowokuj mnie do grzechu.
Na naradzie starszyzny postanowiliśmy...
..iść na Polskę!
Odpłacić za wszystkie nieszczęścia! Za łzy i śmierć!
Za lekceważenie naszej wiary! Jaka będzie decyzja...
Zaporoskiego wojska niżowego?
Zgadzamy się!
Niech was Bóg błogosławi.
Żegnaj Siczy, nasza mateczko.
Niech cię Bóg ma w opiece.
Czemu tu siedzisz, durniu? Chcesz, żeby cię ustrzelili jak wróbla?
Niech pan tylko nikomu nie mówi, to mój wóz, wiozę wszelkie towary
dla Kozaków po tak niskiej cenie, za jaką ich jeszcze żaden Żyd nie sprzedawał.
Tak, na Boga, tak!
No, no, co za spryciarz!
Wkrótce strach zapanował nad całą południowo - zachodnią Polską.
Zewsząd rozlegały się wołania: "Zaporożcy, Zaporożcy nadchodzą!"
Kto żyw, próbował się ratować
zwykle na własną rękę, najczęściej w panicznej, bezładnej ucieczce.
Dużo ich jest?
Jaśnie panie... w polu ich jak szarańczy.
To takie straszne?
Hołota... bydło!
Zbuntowani chłopi.
Mnie się wydaje, że są wśród nich różni.
Ty ich nie znasz.
Boisz się?
Niczego się nie boję, córeczko.
Pilnuję tylko ciebie.
W zamku jest bezpiecznie.
Starczy, kochanie, chodź stąd.
My ich teraz nauczymy.
To nie jest miejsce dla ciebie.
Elżbieto..!
Strzelaj!
Hajda... do szturmu!
Jestem obok!
Ręka..!
Andriej, Andriej, trzymaj się!
Daj sygnał do odwrotu. Niepotrzebnie tracimy kozackie siły.
To nic, panowie bracia, na razie ustąpimy...
ale niech się stanę barbarzyńcą, a nie chrześcijaninem, jeśli wypuścimy z zamku choć jednego z nich...
Niech ich wszystkich... Zdechną z głodu, psy!
Otoczymy zamek pierścieniem oblężenia i żaden z niego nie wyjdzie!
Chodź, pomożesz mi się rozebrać i jesteś wolna.
Tak, panienko.
- Dobranoc. - Dobranoc.
Co się stało, panienko?
Nic, nic, ukłułam się grzebieniem.
Widziałeś mnie?
Tak.
W taki sposób nikt się ze mną nie zapoznawał.
Odejdź!
Powiedz, kim jesteś?
- Wydaje mi się, że już cię kiedyś widziałem. - Tak, w Kijowie.
W Kijowie?
Jesteś Tatarką!
Służąca córki wojewody!
- Powiedz, co z nią, żyje jeszcze? - Jest tutaj, w zamku.
W zamku?
A czemu jest w zamku?
Dlatego, że jest tu też jej ojciec.
Jest tutaj wojewoda z Dubnej.
A ona... wyszła za mąż?
No mówże!
Już drugi dzień nic nie jadła.
Jak to?
Nikt już nie ma chleba, wszyscy jedzą ziemię.
Powiedziała - idź, powiedz rycerzowi, że jeśli mnie pamięta, niech do mnie przyjdzie.
Jeśli nie pamięta, to może dałby trochę chleba dla mojej matki.
Przecież też ma matkę. Może przez wzgląd na nią da chleba?
Moją matkę zabili Polacy.
A w jaki sposób tu tutaj..?
Jak się tu dostałaś?
Przez podziemne przejście.
- Czyżby tu było podziemne przejście? - Tak.
- Chodź ze mną. - Ale na Boga... chleb.
Zaraz.
Zostań tu, koło wozu.
Nie... usiądź. Wszyscy śpią, nikt cię nie zobaczy.
Ja zaraz... Zaraz.
Łap cholernego Lacha...
Idziemy.
Andriej?
Jest z tobą baba...
Jak wstanę, to się z tobą policzę!
Z babą nie czeka cię nic dobrego. Nic dobrego.
Idziemy.
Szybciej, szybciej.
Z głodu zjedzono wszystko. Konie, psy, koty.
Nawet myszy się nie znajdzie.
Jak więc zamierzają bronić zamku?
Wojewoda może by i poddał zamek, ale wczoraj dowiedział się, że zmierza ku nam pułkownik z Warszawy,
..z odsieczą.
Bóg cię za to wynagrodzi.
Ja, słaba kobieta, nie potrafię.
Dość... więcej nie jedz!
Tak długo nie jadłaś, że chleb może ci zaszkodzić.
Carewno...
Czego pragniesz?
Czego ci potrzeba?
Rozkazuj.
Daj mi zadanie, nawet najtrudniejsze na świecie, a ja pospieszę je wykonać.
Każ mi wykonać coś ponad ludzkie siły, a ja to wykonam.
Czemu jesteś taka smutna?
Okrutny jest los. Moje życie opływało w dostatki i przyjemności... i po co mi to było?
Żeby przyszło mi umierać taką śmiercią, jaką nie umierają najwięksi biedacy w królestwie?
Żeby dane mi było doznać miłości, jakiej sobie nie wyobrażałam?
Przebacz mi grzechy, Matko Boża.
Nie umrzesz.
Nie umrzesz, nie możesz umrzeć.
Klnę się na swój ród, nie umrzesz!
A jeśli zdarzy się, że ani siłą, ani modlitwą nie da się uniknąć śmierci...
umrzemy razem.
Ale najpierw umrę ja...
..a martwego już mnie z tobą nie rozłączą.
Nie okłamuj, rycerzu...
ani siebie, ani mnie.
Wiem, że nie wolno ci mnie kochać.
Wzywa cię ojciec, towarzysze, ojczyzna...
a my jesteśmy twoimi wrogami.
Co mi tam ojciec...
towarzysze...
..ojczyzna?
Tak naprawdę, to nikogo nie mam!
Nikogo, nikogo!
Kto powiedział, że Ukraina to moja ojczyzna?
Kto mi ja podarował jako ojczyznę?
Ojczyzna to to, czego pragnie nasza dusza, co jest dla niej najdroższe na świecie.
To jest moja ojczyzna.
Ty jesteś moją ojczyzną.
I będę nosić tę ojczyznę głęboko w moim sercu...
będę ją nosić, póki życia starczy.
I niech ktokolwiek z Kozaków spróbuje mi ją stamtąd wyrwać!
Za taką ojczyznę...
oddam wszystko!
Sprzedam.
Zniszczę.
Nie zauważyłeś tam Andrieja?
Nie.
- Może go wzięli do niewoli? - Andriej do takich nie należy!
Ale między zabitymi go nie ma.
Obejrzyj wszystko.
Oto co, panowie bracia, zdarzyło się tej nocy.
Cały kureń Pierejesławski był pijany w trupa!
W rezultacie, czemu trudno się dziwić, połowę wyrżnięto, a połowę wzięto do niewoli!
Oto jaką hańbę zgotował nam nieprzyjaciel!
Zaczekaj, ojczulku!
Niezbyt sprawiedliwie oceniasz chrześcijańskie wojsko.
Kozaków można by winić za niepotrzebną śmierć, gdyby upili się w marszu, na wojnie, albo przy ciężkiej pracy.
A my tu siedzieliśmy bez zajęcia. Snuliśmy się po próżnicy przed zamkiem.
Nie ma teraz postu czy innego nakazu chrześcijańskiej wstrzemięźliwości.
To niby czemu człowiek bez zajęcia nie miałby się napić?
Dobrze mówi starszy syn Bulby, tak!
Więc i grzechu nie ma.
A my lepiej pokażmy im, co znaczy napadać na niewinnych ludzi!
Już wcześniej biliśmy ich dobrze, a teraz będziemy ich bić tak, że buty pogubią!
Panie pułkowniku, panie pułkowniku!
Panie pułkowniku...
Byłem w zamku.
Co za wróg cię tam zaniósł?
Kiedy posłyszałem hałas i Kozacy zaczęli strzelać...
podbiegłem do zamkowej bramy, kiedy polskie wojsko wchodziło do miasta.
Na czele oddziału był pan chorąży Kalendowicz. Od trzech lat jest mi winny 100 czerwońców.
Poszedłem za nim, żeby odebrać dług i wszedłem na teren zamku....
Jakże to - i do zamku wszedłeś, i dług chciałeś odebrać?
I nie chciał cię powiesić jak psa?
Prawdę mówiąc… chciał!
Już mi prawie zarzucił sznur na szyję, ale go ubłagałem, obiecałem mu dać kolejną pożyczkę...
bo pan chorąży nie ma ani jednego czerwońca w kieszeni!
Dlatego też nie był na sejmie.
A co robiłeś w mieście? Widziałeś naszych?
A jakże - i Icka, i Samuela, i Rachelę....
A niech ich szlag! Pytam cię o naszych Zaporożców.
Aha, o naszych Zaporożców...
Widziałem...
pana Andrieja.
Widziałeś go?
Andrieja?
Co z nim?
Gdzie go widziałeś?
W piwnicy?
W lochu?
Zhańbionego?
Związanego?
Nie, kto by śmiał związać pana Andrieja!
Takiego ważnego...
rycerza?
Dalibóg, nie poznałem go....
Miał złote naramienniki, złote narękawki...
złotą czapkę, i w ogóle wszędzie miał złoto
I nawet złoty pas, i wszystko w złocie.
I konia dał mu wojewoda. Jeden taki koń kosztuje 200 czerwońców.
- Czemu założył wrogie ubranie? - Przeszedł.
- Dokąd przeszedł? - Przeszedł na ich stronę.
Teraz należy już do nich.
Kłamiesz, świńskie ucho!
Jakbym śmiał kłamać? Przecież wiem, że Żyda można powiesić jak psa, jeśliby skłamał swemu panu.
To według ciebie on zdradził ojczyznę i wiarę?
Nie, nie, nie, ja nie mówię, że on coś zdradził,
ja tylko powiedziałem, że przeszedł na ich stronę!
Kłamiesz, diabelski Żydzie!
Czegoś takiego nie było na chrześcijańskiej ziemi, coś kręcisz, psie!
Niech trawa nie rośnie na progu mojego domu, niech kto chce napluje na grób mojego ojca,
matki i teściowej, i ojca mojego ojca, jeśli coś kręcę!
Jeśli pan chce, to mogę nawet powiedzieć, dlaczego przeszedł.
Dlaczego?
Wojewoda ma piękną córkę. Boże Najjaśniejszy, jaka to piękność!
I to z jej powodu przeszedł.
Wypytałem służącą, Tatarkę...
będzie wesele, wkrótce, jak tylko przegonią Zaporożców.
Pan Andriej obiecał przegonić Zaporożców.
Czemuś go tam od razu nie zabił, czartowskiego syna?!
A niby za co zabić? W czym tu jest winny człowiek?
Tam jest mu lepiej, dlatego przeszedł.
Ty...
Widziałeś go? Twarzą w twarz?
Jak Boga kocham, twarzą w twarz.
Podszedł do mnie, rozpoznał mnie i powiedział: Jankiel...
Co powiedział?
Powiedz ojcu. Powiedz bratu.
Powiedz Kozakom. Powiedz Zaporożcom, powiedz wszystkim...
że od tej pory...
ojciec nie jest mi ojcem,
brat nie jest bratem, towarzysz nie jest towarzyszem.
I że z nimi wszystkimi będę się bić. Będę się bić ze wszystkimi!
Zabieraj się stąd, bo cię zabiję, diabelski Judo!
- Alarm! Alarm! Nieszczęście! - Co się stało?
Chwała Bogu, panowie bracia! Myślałem, że was nie znajdę.
Piąty dzień nie zsiadam z konia.
Co się stało?
Tatarzy! Spalili Sicz - mateczkę
Wszystkich wyrżnęli. Porwali do niewoli.
Tylko ja uciekłem.
No cóż, bracie. Może się jeszcze zobaczymy, a może nie.
Wybacz mi, bracie.
Bóg wybaczy.
I po raz drugi.
Bóg wybaczy.
I po raz trzeci wybacz.
Bóg wybaczy.
Odchodzą?
Nie rozumiem. Co to znaczy?
Odchodzi tylko połowa.
To znaczy, że zostało ich o połowę mniej?
Połowa Kozaków odeszła od zamku.
Druga połowa została na miejscu.
Panowie, to nasza jedyna szansa.
Jutro ich rozgromimy i powiesimy.
Goszczę was, panowie bracia...
nie z tego powodu, że uczyniliście mnie swoim atamanem.
I nie z powodu pożegnania się z naszymi towarzyszami.
Nie czas teraz na to.
Przed nami sprawy wymagające wysiłku i wielkiej odwagi Kozaków.
A więc, towarzysze, przede wszystkim wypijmy za...
za świętą wiarę prawosławną!
Żeby wreszcie nadeszły takie czasy...
żeby na całym świecie nastała...
i wszędzie zapanowała...
jedyna, święta wiara!
Za wiarę!
A jednocześnie wypijmy i za Sicz!.
Za Sicz!
Żeby rok po roku rodzili się w niej coraz lepsi i coraz mocarniejsi młodzieńcy.
Za Sicz!
A teraz... ostatni łyk.
Towarzysze...
Za wszystkich żyjących na świecie chrześcijan!
Za chrześcijan!
Poważnie zamyślili się Kozacy.
Jak orły próbowali spojrzeć na swój los, majaczący w oddali.
Będą... wszystkie pola będą pokryte ich białymi kośćmi...
i będą obficie zroszone ich kozacką krwią.
Ale nikt spośród nich nie zostanie zapomniany,
i sława kozacka nie zostanie zapomniana.
A bandurzysta, ten duch proroczy, będzie o nich śpiewać swym potężnym słowem.
I wszyscy, którzy narodzą się później, będą ich wspominać.
Bo słowo potężne daleko się niesie, podobne głosowi dzwonów...
do których ludwisarz dodał cennego, czystego srebra...
żeby jego głos niósł się jak najdalej, po miastach i wsiach...
wzywając wszystkich na świętą modlitwę.
Nie pozwólcie im utworzyć szeregów! Nacierajcie na nich całymi kureniami!
Ech, całkiem zniszczyłeś taki cenny pancerzyk.
Siedmiu Lachów położyłem, a takiego pancerzyka nie widziałem.
Psie śmierdzący!
Kurenny zginął, panowie bracia!
Kurenny zginął! Dymitrowicz zginął!
Wybierzmy nowego kurennego!
A tak po prawdzie, to czemu ty nie jesteś kurennym?
Syna Bulby na kurennego!
Za mną! Hajda!
Zwyciężyliśmy... ojczulku
Nie, nie... to jeszcze nie jest zwycięstwo.
Swoich..? Swoich, diabli synu!
Swoich bijesz?!
Hej, chłopcy! Zapędźcie go w stronę lasu! Zapędźcie go samego!
I co nam teraz przyjdzie począć?
I co, synku... pomogli ci Lachy?
Tak zdradzić!
Zdradzić wiarę!
Zdradzić swoich...
Stój no!
Złaź z konia!
Stój i nie ruszaj się!
Ja cię zrodziłem...
i ja cię zabiję.
Mogłeś stać się Kozakiem.
Wysokiego rodu... czarnobrewym...
o szlachetnej twarzy.
I rękę miałeś mocną w walce.
Zginąłeś.
Zginąłeś haniebnie.
Jak... nikczemny pies!
Nieszczęście, atamanie! Kozacy cię szukają!
Nieprzyjacielowi przyszły z odsieczą świeże siły!
Kozacy nie chcą umierać nie spojrzawszy ci w oczy!
Chcą, żebyś przed śmiercią spojrzał na nich.
No jak, panowie? Macie jeszcze proch w ładownicach?
Nie osłabła wasza kozacka siła?
Nie ugięliście się, Kozacy?
Mamy jeszcze proch w ładownicach, ojczulku!
Nie osłabła kozacka siła!
Jeszcze się Kozacy nie ugięli!
Nie żal rozstawać się ze światem.
Daj Boże każdemu doczekać takiego końca!
Niech na wieki będzie sławną rosyjska ziemia!
Niech przepadną wszyscy wrogowie i przez stulecia raduje się rosyjska ziemia!
I odleciała młoda dusza...
Wzięli ją pod ręce aniołowie i ponieśli w niebiosa.
Będzie jej tam dobrze.
Siądź, Stiepan, po mojej prawicy, powie mu Chrystus.
Nie zdradziłeś towarzyszy...
nie uczyniłeś niczego niegodziwego. Chroniłeś i zachowałeś moją cerkiew.
No co, panowie? Macie jeszcze proch w ładownicach?
Nie osłabła jeszcze kozacka siła?
Nie ugięliście się, Kozacy?
Mamy jeszcze proch w ładownicach, ojczulku!
Nie osłabła jeszcze kozacka siła!
Jeszcze się Kozacy nie ugięli!
Borodaty, jeden z najdzielniejszych Kozaków...
Brał udział w wielu wyprawach. Najsławniejszą była wyprawa do wybrzeży Anatolii.
Zdobyli wówczas mnóstwo cekinów, i wszelkiego dobra.
I jeszcze przez długi czas bandurzyści sławili kozaczą pomyślność.
Mam nadzieję, panowie bracia, że umieram dobrą śmiercią.
Zarąbałem siedmiu, kopią zakłułem dziewięciu.
Niech na wieki rozkwita... rosyjska ziemia!
Mosij Szyło był świetnym Kozakiem!
Niejednokrotnie dowodził na morzu, nacierpiał się też nieszczęść wszelakich.
Chciano go wybrać na koszowego, ale był z niego dziwaczny Kozak.
Wszystko przepił i przehulał, wszystkim na całej Siczy był coś dłużny,
a na domiar złego zachował się, jak drobny złodziejaszek. W nocy, z obcego kurenia świsnął uprząż i dał w zastaw szynkarzowi.
Za ten haniebny czyn przykuto go na wygonie do działa
i położono obok pałkę, żeby każdy przechodzień mógł go nią uderzyć.
Ale między Zaporożcami nie znalazł się nikt, kto by podniósł na niego rękę, mając w pamięci jego wcześniejsze zasługi.
Takim był Kozak Mosij Szyło.
Żegnajcie... panowie bracia, towarzysze.
Niech na wieki trwa prawosławna, rosyjska ziemia.
I wieczna jej chwała!
I biją się Kozacy...
ale zginął już Zadorożny, i koszowy Nalewajko.
Nie żyje Pisarenko, i drugi Pisarenko, i trzeci Pisarenko też zginął.
Ale Kozacy nadal się biją, do utraty sił!
Dziękuję Bogu, że przyszło mi umrzeć w waszej obecności, towarzysze.
Niech naszym następcom żyje się lepiej, niż nam przyszło żyć...
i niech pięknieje umiłowana przez Chrystusa rosyjska ziemia!
No jak, panowie?
Macie jeszcze proch w ładownicach?
Nie stępiły się wasze szable?
Nie wyczerpała się Kozacka siła?
Nie ugięliście się, Kozacy?
Szable się jeszcze nadają do walki! I Kozacy się jeszcze biją!
Ostap, nie poddawaj się!
Dobrze, synku, dobrze!
Psia jucha!
Jestem z tobą, Ostapie!
Ojcze!
Ech, Ostapie, Ostapie!
Zaporożcy spuszczali na wodę czółna.
Wkrótce ich ogolone głowy i osełedesy zobaczy Azja Mniejsza.
Zobaczy turbany swoich mahometańskich mieszkańców
porozrzucane po zroszonych krwią polach na podobieństwo niezliczonych kwiatów.
Zobaczy mnogość nasączonych dziegciem zaporoskich szarawarów, muskularnych rąk, dzierżących czarne nahajki.
A oni wesoło popłyną z powrotem.
Popłynie za nimi turecki okręt i salwą ze wszystkich dział rozgoni ich wątłe czółna jak ptaki.
Trzecia ich część utonie w morskich głębinach, ale pozostali pozbierają się
i przybędą do ujścia Dniepru z dwunastoma beczułkami, wypełnionym tureckimi cekinami.
Mój syn... Ostap...
Mój...
HUMAŃ
Słuchaj, Jankielu. Uratowałem ci życie, teraz twoja kolej.
Uczyń mi przysługę.
Jak jest taka przysługa, którą można uczynić, to czemu by jej nie uczynić?
Nie mów nic.
Zawieź mnie do Warszawy.
Do Warszawy? Jak to do Warszawy?
Zawieź mnie...
do Warszawy, żebym mógł go jeszcze raz zobaczyć, powiedzieć mu choć jedno słowo.
Komu powiedzieć słowo?
Ostapowi... mojemu synowi.
- To nie wie pan, że za pana...? - Wiem.
Za moją głowę dają dwa tysiące czerwońców.
Tobie dam pięć tysięcy.
Dwa tysiące teraz...
a resztę, jak powrócę.
Myślę, że ten, któremu pan zabrał takie dobre czerwońce, nie przeżył na tym świecie nawet godziny.
Nie prosiłbym ciebie...
sam bym znalazł drogę do Warszawy...
ale teraz nie mam czasu na fortele.
Zaraz zaprzęgaj wóz i wieź mnie!
A co, pan myśli, że tak po prostu wezmę kobyłkę, zaprzęgnę do wozu, powiem "No, jazda, Siwku", co?
Pan myśli, że pana można tak po prostu wieźć, nie ukrywszy pana?
No to schowaj! Schowaj, skoro tak mówisz!
Może w pustą beczkę?
Jak to w pustą beczkę? Pan nie wie, że każdy sobie pomyśli, że tam, w beczce, jest wódka?
No i niech myśli, że wódka.
Pierwszy z brzegu szlachcic będzie gnać za beczką pięć wiorst, zrobi dziurkę,
zobaczy, że nic nie wycieka i rozpowie o tym!
Żyd nie wozi pustej beczki.
Na pewno coś w niej jest!
Pochwycą Żyda, zwiążą Żyda. Odbiorą Żydowi wszystkie pieniądze i wsadzą Żyda do więzienia.
Dlatego, że wszystkie biedy, jakie istnieją, zawsze walą się na Żyda!
Dlatego, że każdy traktuje Żyda jak psa!
Dlatego, że każdy myśli, że Żyd to nie człowiek!
To Żyd!
No to wieź mnie choćby i na diable...
tylko wieź.
WARSZAWA
Panie pułkowniku, już jesteśmy w Warszawie.
I co?
Udało się?
Łaskawy panie, teraz w ogóle nie można!
Na Boga, nie można!
To taki niedobry naród, że trzeba by mu napluć na głowę.
Tak, jak to było z Mordechajem.
Mordechaj wyprawiał takie rzeczy, jakich nie czynił żaden człowiek na świecie!
Ale Bóg nie chciał, żeby tak się działo.
Jutro mają ich wszystkich stracić.
Chodźmy.
Nie chcę, ojcze.
Nam to potrzebne.
Mnie to jest potrzebne.
Ten tam, miła panienko, jegomość, który ma topór i inne instrumenta, to jest kat.
On się świetnie zna na swojej robocie.
Jak zacznie łamać kołem to hajdamackie ścierwo, to on będzie jeszcze żył...
ale jak mu łeb zetnie, to on nie będzie mógł ani pić, ani jeść, ani śpiewać.
Można powiedzieć, że straci głowę do reszty.
Spraw Boże, żeby nikt ze stojących tu heretyków nie usłyszał, jakich męczarni doznaje chrześcijanin.
Żeby żaden z nas nawet nie pisnął!
Dobrze, synku!
Dobrze, synku, dobrze...
Dobrze, synku, dobrze!
Ojcze... gdzie jesteś?!
Czy mnie słyszysz?
Słyszę, synku!
Słyszę!!
Hajda!
A to dla was, wrogie Lachy, wspomnienie po Ostapie.
Pomóż jej.
Pomóż jej, stara babo!
Dlaczego nic nie robiono?
Przecież męczy się już trzy dni.
Proszę o wybaczenie, panowie.
Kontynuujmy.
Kozacy pod wodzą Ostrenicy rozbili pod Połomnem wojska królewskiego hetmana Mikołaja Potockiego.
Jedno więc, co nam zostało, aby zachować resztkę sił i honoru, to rozpoczęcie rozmów o zawarciu rozejmu,
choć starszyzna kozacka pod wodzą pułkownika Tarasa Bulby jest do takich rozmów nieskora.
Dość, jaśnie panie Koźniewski.
Należy połączyć wysiłek całej Rzeczypospolitej.
Panowie, przed nami straszne niebezpieczeństwo,
bo to nie są ludzie!
Jeszcze raz przepraszam.
I co?
Panienka zmarła.
A dziecko?
Dziecko żyje.
To chłopiec.
- Jaśnie panie, oddział Bulby jest nad rzeką! - Dokładniej!
Jaśnie panie, są w skałach nad Dniestrem.
Do rana będziemy na miejscu.
Naprzód! Biegiem!
Och, mrowie ich...
Na koń!
Przebijać się! W kupie się przebijemy!
Stój!
Wypadła mi fajka z tytoniem.
Nie chcę, żeby i fajka wpadła w ręce przeklętym Lachom.
Ech, starość... starość...
Spalić go!
Spalić na oczach wszystkich!
Podpalaj!
Dokąd?! Dokąd?!
Jedźcie tą dróżką po lewej stronie i skaczcie do wody!
Inaczej jak nic zginiecie!
Dziękujemy, ojczulku!
Żegnajcie, towarzysze!
Przybądźcie tu znów na przyszłą wiosnę!
I zdrowo potańcujcie!
Co? Pojmaliście mnie, przeklęte Lachy?
Poczekajcie! Nadejdą takie czasy, że zrozumiecie, co znaczy prawosławna, rosyjska wiara!
Już teraz szanują ją bliższe i dalsze narody.
Zrodzi się....
z rosyjskiej ziemi...
nasz car!
I nie będzie w świecie siły, która by mu nie uległa!
Ale czy znajdą się na świecie tacy odważni...
takie ognie i taka moc, która pokonałaby rosyjską potęgę?